Tháo gỡ điểm nghẽn an toàn thực phẩm học đường: Từ siết chặt kỷ cương đến chủ động ứng phó tại cơ sở

Trong định hướng chiến lược phát triển kinh tế xã hội toàn diện, việc nhận diện và tập trung giải quyết dứt điểm 5 điểm nghẽn lớn, trong đó an toàn thực phẩm được xác định là một điểm nghẽn trọng yếu thuộc lĩnh vực an sinh xã hội có tác động trực tiếp đến

Bám sát chủ trương tháo gỡ 5 điểm nghẽn trên địa bàn TP, toàn hệ thống chính trị Thủ đô đang thực hiện đồng bộ hàng loạt giải pháp quản lý từ việc tăng cường kiểm tra giám sát chuyên ngành đến tổ chức các mô hình diễn tập thực binh xử trí ngộ độc thực phẩm quy mô lớn nhằm thiết lập mạng lưới phòng ngừa rủi ro chuyên nghiệp và bảo vệ tuyệt đối nền tảng sức khỏe học đường. Trong định hướng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội toàn diện, việc nhận diện và tập trung giải quyết dứt điểm 5 điểm nghẽn lớn, trong đó an toàn thực phẩm được xác định là một điểm nghẽn trọng yếu thuộc lĩnh vực an sinh xã hội có tác động trực tiếp đến chất lượng phát triển của thế hệ tương lai.

Quản lý hơn một triệu suất ăn bán trú mỗi ngày tại các cơ sở giáo dục luôn là một bài toán quản trị phức tạp đặt ra yêu cầu bức thiết về việc giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn trong công tác phối hợp và giám sát chất lượng thực phẩm. Nhận diện rõ những lỗ hổng từ cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ đến sự bất cập trong tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp, thành phố Hà Nội đang triển khai một chiến lược cải tổ toàn diện dựa trên ba trụ cột cốt lõi bao gồm siết chặt kỷ cương hành chính, số hóa quy trình kiểm soát thông qua nền tảng HanoiCheck và nâng cao năng lực giám sát khắt khe tại cấp cơ sở.

Với quy mô hệ thống giáo dục khổng lồ lên tới hơn 1,18 triệu học sinh tham gia ăn bán trú tại trường, áp lực đặt ra cho công tác quản lý an toàn thực phẩm học đường của Hà Nội là vô cùng lớn. Phân tích thực tế công tác điều hành những năm qua cho thấy điểm nghẽn cốt lõi nằm ở việc các trường học phải tự đứng ra đánh giá năng lực, lựa chọn và ký hợp đồng với doanh nghiệp cung ứng suất ăn, dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ trong tiêu chí kiểm định, phân tán dữ liệu và tạo ra rào cản hành chính lớn trong việc truy vết nguồn gốc nguyên liệu khi có sự cố bất thường xảy ra.

Nhằm giải quyết triệt để rào cản quản lý này, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành chủ trương quyết liệt thông qua Nghị quyết số 436 nhằm tái thiết lập toàn diện cơ chế điều hành bằng việc quy định các trường học không còn trực tiếp lựa chọn và ký hợp đồng với doanh nghiệp cung cấp thực phẩm. Thay vào đó thẩm quyền này được chuyển giao về trực tiếp UBND các xã phường quản lý, chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, đánh giá năng lực, lựa chọn các đơn vị đủ điều kiện và phân công cung ứng chéo cho các trường trên địa bàn.

Từ 8h ngày 6-8 đến 17h ngày 10-8-2026, Thành phố đã chính thức triển khai mở cổng HanoiCheck nhằm trực tiếp tiếp nhận hồ sơ cung cấp thực phẩm trường học thông qua nền tảng kỹ thuật số, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để UBND các cấp cơ sở tiến hành đánh giá năng lực, lựa chọn các đơn vị đủ điều kiện và phân công cung ứng một cách khách quan cho các trường trên địa bàn. Việc xóa bỏ rào cản hành chính chéo và gắn chặt trách nhiệm quản lý nhà nước với người đứng đầu địa phương đã tạo ra một hệ thống giám sát đồng bộ từ khâu xét duyệt hồ sơ đến quá trình vận hành thực tế.

Song hành cùng việc áp dụng triệt để giải pháp công nghệ, công tác thanh tra kiểm tra hậu kiểm chuyên ngành được đẩy lên mức cao nhất, thể hiện qua số liệu thống kê chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng liên ngành toàn Thành phố đã tiến hành 248 lượt kiểm tra chuyên sâu vào các đợt cao điểm. Qua công tác rà soát chặt chẽ, cơ quan chức năng đã kiên quyết bóc gỡ và xử lý 59 cơ sở vi phạm với tổng số tiền phạt hành chính lên tới gần 2,8 tỷ đồng, đồng thời tiêu hủy khối lượng lớn thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Để giải quyết triệt để điểm nghẽn về năng lực kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, lực lượng chức năng đã liên tục tiến hành truy xuất thực phẩm đến tận cùng các khâu cung ứng kết hợp kiểm tra hóa đơn mua bán và đặc biệt chú trọng đến các phiếu kiểm nghiệm nguồn nước sinh hoạt trực tiếp phục vụ cho việc nấu nướng tại các trường mầm non, tiểu học.

Một thực đơn trong buổi kiểm tra đột xuất của Đoàn kiểm tra liên ngành cho thấy, hơn 1.200 em học sinh của Trường Tiểu học Đông La (xã An Khánh) được ăn tôm rang thịt, trứng đảo bông, củ quả luộc và canh rau ngót. Trường Tiểu học Đông La đang thực hiện mô hình thí điểm theo hình thức nấu ăn tập trung tại trường học của thành phố, với khoảng 2.900 suất ăn được cung cấp cho ba trường học mỗi ngày. Đại diện đoàn kiểm tra liên ngành nhận định, về cơ bản, bếp ăn đã đảm bảo an toàn thực phẩm.

Học sinh Nguyễn Văn Tuấn Kiệt (lớp 5A3, Trường Tiểu học Đông La) chia sẻ: “Con thấy đồ ăn rất ngon, hợp khẩu vị với con. So với cơm nhà, món ăn ở đây ngon không kém".

“

“Qua quá trình kiểm tra, chúng tôi đánh giá bếp ăn của nhà trường đã được đầu tư rất bài bản và hiện đại, với đầy đủ các trang thiết bị cần thiết như bếp từ, bếp điện, tủ nấu cơm, tủ sấy bát và máy vo gạo. Về hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm, tại thời điểm kiểm tra, chúng tôi nhận thấy các đơn vị cung cấp thực phẩm đã thực hiện đúng và đầy đủ các cam kết theo hồ sơ dự thầu."

Ông ĐẶNG THANH PHONG
Chi Cục trưởng Chi Cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội

Khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ của cơ quan quản lý nhà nước trong chiến dịch làm sạch môi trường thực phẩm học đường, ông Đặng Thanh Phong, Chi Cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội cho biết, Chi cục kiên quyết xử lý nghiêm cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và bếp ăn tập thể có dấu hiệu vi phạm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền các địa phương giám sát toàn diện quy trình đấu thầu nhằm thiết lập mạng lưới bảo vệ vững chắc tuyệt đối không để sản phẩm kém chất lượng xâm nhập môi trường học đường. Sự chỉ đạo xuyên suốt này không chỉ giới hạn trong các học kỳ chính khóa mà còn được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội siết chặt trong các hoạt động bán trú dịp hè, yêu cầu các cơ sở giáo dục phải thực hiện công khai minh bạch thực đơn để toàn thể cha mẹ học sinh cùng tham gia giám sát, kiên quyết không giao khoán toàn bộ trách nhiệm cho các đơn vị cung cấp suất ăn bên ngoài.

Nhằm khơi thông điểm nghẽn về an toàn thực phẩm, chính quyền các xã phường đã thể hiện sự năng động và ý thức trách nhiệm cao độ trong công tác giám sát thường xuyên. Tiêu biểu như tại phường Láng, chính quyền địa phương hiện đang trực tiếp quản lý 3 cơ sở giáo dục có tổ chức suất ăn bán trú bao gồm Trường Tiểu học Nam Thành Công, Trường Mầm non Tuổi Hoa và Trường Tiểu học & THCS Huỳnh Thúc Kháng.

Tại các cơ sở giáo dục này, quy trình kiểm soát nguồn gốc thực phẩm được triển khai vô cùng khắt khe ngay từ khâu giao nhận nguyên liệu đầu vào, kết hợp với việc nhà trường tự tổ chức kiểm tra thường xuyên và đột xuất toàn bộ khu vực bếp ăn nhằm bảo đảm tuyệt đối các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Cùng với đó, UBND phường Láng đã thiết lập một cơ chế giám sát chéo nghiêm ngặt thông qua việc liên tục tiến hành các đợt kiểm tra đột xuất đối với hệ thống bếp ăn học đường trên địa bàn nhằm kịp thời phát hiện và chấn chỉnh mọi lỗ hổng trong quy trình chế biến. Bên cạnh công tác kiểm tra giám sát liên tục, việc rèn luyện năng lực phản ứng nhanh trước các sự cố y tế tập thể cũng được chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng thông qua cuộc diễn tập quy mô lớn điều tra xử trí ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Nam Thành Công.

Các em học sinh xuất hiện triệu chứng được cho uống Oresol là dung dịch bù nước và chất điện giải bước đầu tại cuộc diễn tập. Ảnh: Phạm Mạnh

Khi có nhiều học sinh có biểu hiện ngộ độc thực phẩm, một phòng khám dã chiến được thiết lập nhanh chóng ngay trong nhà trường để xử lý kịp thời các trường hợp. Ảnh: Phạm Mạnh

Với các học sinh có diễn biến nặng, lực lượng y tế đã nhanh chóng huy động xe cứu thương và đưa người bệnh tới bệnh viện gần nhất, đảm bảo an toàn cho học sinh. Ảnh: Phạm Mạnh

Khi đối mặt với tình huống giả định hàng loạt học sinh xuất hiện triệu chứng rối loạn tiêu hóa cấp tính sau bữa ăn bán trú, hệ thống phòng thủ của phường Láng đã lập tức kích hoạt phương án báo động khẩn cấp, thiết lập phòng khám dã chiến phân loại bệnh nhân và huy động các tổ công tác chuyên trách tiến hành điều tra dịch tễ học, truy xuất nguồn gốc thực phẩm ngay tại khu vực chế biến.

Chia sẻ về vai trò của đơn vị giáo dục trong việc phối hợp xử lý trường hợp khẩn cấp, đồng chí Phạm Thị Phúc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công nhấn mạnh, Ban giám hiệu nhà trường luôn đặt vấn đề an toàn thực phẩm lên ưu tiên hàng đầu. Do đó việc phối hợp chặt chẽ với chính quyền phường Láng tổ chức thành công buổi diễn tập quy mô lớn chính là cơ sở thực tiễn vô giá, để nhà trường kiện toàn phương án ứng phó khẩn cấp rèn luyện bản lĩnh xử lý tình huống cho toàn thể cán bộ giáo viên nhân viên y tế, qua đó bảo đảm năng lực kiểm soát rủi ro bài bản nhất.

Một giáo viên trực tiếp tham gia quá trình giám sát và hỗ trợ y tế nhận định rằng các biện pháp thực tiễn đã giúp các thầy cô hình thành phản xạ chuyên môn linh hoạt trong việc tổ chức đội hình, ổn định tâm lý học sinh và biết cách phối hợp ăn ý với đội ngũ bác sĩ chuyên trách để phân luồng người bệnh an toàn.

Bảo đảm an toàn thực phẩm học đường không chỉ là một nhiệm vụ quản lý đơn thuần, mà còn là việc giải quyết dứt điểm một trong năm điểm nghẽn quan trọng về an sinh xã hội, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ cấp thành phố xuống tận cơ sở cấp xã phường. Bằng hành động thực tiễn, thành phố Hà Nội đang tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc khơi thông các điểm nghẽn quản lý, để xây dựng một môi trường giáo dục phát triển toàn diện, nơi mỗi bữa ăn bán trú không chỉ cung cấp đầy đủ dinh dưỡng mà còn phải là một chuẩn mực về vệ sinh an toàn thực phẩm xứng đáng với niềm tin tuyệt đối của toàn xã hội.

Thực hiện: Phạm Mạnh